دو کلید، یک اشتباه رایج
در بسیاری از دستیارهای هوش مصنوعی، بالای جعبهٔ گفتگو دو کلید دیده میشود: «جستوجوی وب» و «تفکر عمیق». بیشتر کاربران یکی از دو کار را می‌کنند: یا هیچ‌کدام را لمس نمی‌کنند، یا هر دو را همیشه روشن می‌گذارند «که بهتر شود». هر دو رفتار قابل‌فهم است و هر دو بخشی از قابلیت را هدر میدهد.
دلیلش این است که این دو کلید دو مشکل متفاوت را حل می‌کنند. جستوجوی وب به این می‌پردازد که دستیار چه می‌داند: آیا اطلاعات بهروز است؟ تفکر عمیق به این می‌پردازد که دستیار چطور فکر میکند: آیا مسئلهٔ چندمرحلهای را با دقت کافی حل میکند؟ این دو را جا‌به‌جا کنید، نتیجه خوب نمی‌شود. در تلنت ای آی هر دو امکان هست و در این مقاله می‌بینیم هر کدام را کِی باید روشن کرد.
جستوجوی وب چه چیزی را عوض میکند؟
طبق توضیح محصول، با روشن‌کردن جستوجوی وب، پاسخ با اطلاعات بهروز اینترنت و همراه منبع داده میشود. این یعنی دانش دستیار دیگر فقط به چیزی که در زمان آموزشش یاد گرفته محدود نیست. اگر سؤال شما دربارهٔ قیمت امروز، خبر هفتهٔ گذشته، مقرراتی که تازه تغییر کرده یا نسخهٔ جدید یک نرم‌افزار است، دستیار بدون جست‌وجو فقط حدس می‌زند.
اما جست‌وجو چیز دیگری را تضمین نمیکند: درستی. دستیار ممکن است صفحهٔ نامعتبری را پیدا کند، خلاصهٔ اشتباهی بنویسد یا دو منبع متناقض را بدون اشاره به تناقض ترکیب کند. منبعی که کنار پاسخ می‌آید به شما اجازه میدهد خودتان بررسی کنید؛ این بررسی را خودتان باید انجام دهید.
تفکر عمیق چه چیزی را عوض میکند؟
طبق همان توضیح، تفکر عمیق برای سؤالهای سخت و چندمرحلهای است: دستیار با دقت بیشتری فکر میکند و بعد جواب میدهد. این مفید است وقتی مسئله چند گام دارد، مثلاً محاسبه‌ای با چند شرط، تحلیل یک تصمیم با چند معیار یا پیدا کردن خطا در استدلالی طولانی.
نکتهٔ مهم این است که تفکر عمیق دانش جدید اضافه نمیکند. اگر دستیار چیزی را نمی‌داند، فکر کردن بیشتر آن را به دانستن تبدیل نمیکند. و تفکر عمیق هم خطا را از بین نمی‌برد؛ استدلالی بلندتر ممکن است مطمئن‌تر به نتیجهٔ غلط برسد. آنچه ما دربارهٔ هزینه و زمان آن نمیدانیم این است که هر درخواست با تفکر عمیق دقیقاً چقدر بیشتر طول می‌کشد یا هزینه دارد. هزینه از کیف پول و بر اساس مصرف واقعی حساب میشود، پس بهتر است یک بار با چند درخواست امتحان کنید و در صفحهٔ تعرفه‌ها ببینید.
سناریو اول: سؤالی که به «امروز» بستگی دارد
دانشجویی را تصور کنید که می‌خواهد بداند شرایط یک بورس یا یک پذیرش در این ترم چیست. پاسخ این سؤال به اطلاعیهٔ تازه بستگی دارد. دستیار بدون جست‌وجو از آنچه سال‌ها پیش دیده جواب میدهد و ممکن است قاطع و غلط باشد. این‌جا جستوجوی وب باید روشن باشد، اما تفکر عمیق لازم نیست؛ سؤال چندمرحلهای نیست، فقط به اطلاعات تازه نیاز دارد.
بعد از پاسخ، دو کار را فراموش نکنید: منبع را باز کنید و تاریخ آن را ببینید. بسیاری از صفحه‌های اینترنت قدیمی‌اند اما هنوز در نتایج می‌آیند. دربارهٔ همین عادت راستی‌آزمایی در تحقیق دانشگاهی با هوش مصنوعی نوشته‌ایم.
سناریو دوم: مسئله‌ای که به «فکر» بستگی دارد
کارمند مالی را در نظر بگیرید که باید بین دو روش بازپرداخت یک وام یکی را انتخاب کند. شرایط را خودش می‌داند: مبلغ، نرخ، مدت و چند محدودیت. دانش جدیدی از اینترنت لازم نیست؛ مسئله فقط چندمرحلهای است. این‌جا تفکر عمیق مفید است و جستوجوی وب اضافه‌ست.
اما یک کار را حتماً انجام دهید: نتیجه را خودتان با یک ماشین‌حساب یا جدول Excel بسنجید. دستیارِ فکرکننده ممکن است مرحله‌ای را اشتباه بنویسد و با اطمینان ادامه دهد. هر محاسبهٔ مهم باید حداقل یک بار مستقل بررسی شود.
سناریو سوم: هر دو یا هیچ‌کدام
سناریوی سوم دو حالت دارد. در حالت اول، سؤالی دارید که هم به اطلاعات امروز نیاز دارد و هم تحلیل چندمرحلهای: مثلاً مقایسهٔ دو محصول با قیمت و مشخصات فعلی و بعد انتخاب بر اساس نیاز شما. این‌جا هر دو لازم‌اند و به‌صرفه است که هر دو را برای همین یک پرسش روشن کنید، نه برای همیشه.
در حالت دوم، کاری ساده دارید: ویرایش یک نامه، ترجمهٔ یک متن یا خلاصه‌کردن فایلی که خودتان داده‌اید. هیچ‌کدام لازم نیست. نه به اطلاعات روز نیاز دارید و نه مسئله چندمرحلهای است. روشن گذاشتن هر دو برای این کارها فقط مصرف و زمان را بالا می‌برد. و بدتر، جست‌وجو ممکن است اطلاعاتی بیرونی به متن شما اضافه کند که اصلاً نخواسته بودید. دربارهٔ تقسیم کارها بین دستیارها، ده کار اداری که می‌توانید به هوش مصنوعی بسپارید را ببینید.